حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

609

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

از جمله كسانى كه بوزارت و وساطت رسيدند على بن احمد جرجرائى بود . وى به دوران حاكم منصبهاى معتبر داشت و در اوائل خلافت ظاهر ( 411 - 427 ) با جليل الدوله عداس بوساطت رسيد و هفت ماه با هم بودند بسال 418 جرجرائى مستقلا به وزارت رسيد و ببود تا ظاهر بمرد و مستنصر نيز او را بمقام خويش واگذاشت تا بسال 436 كه بمرد . كسانى كه پس از دوران معز بوزارت يا وساطت رسيدند غالبا لقبى مييافتند كه عاليا منسوب بدولت بود ابن عمار امين الدوله شد و حسن ابن صالح عميد الدوله ، و زرعه برادر عيسى بن نسطور الشافى ، و حسين بن طاهر امين الامنا ، و على بن جعفر وزير الوزراء و جرجرائى الوزير الاجل ، و منصور فلاحى تاج المله و فخر الملك . از اين پس خواهيم ديد كه پس از دوران مستنصر كار وزارت صورت ديگر گرفت و وزيران اختيارات بيشتر داشتند كه در اين دوران وزيران از سرداران بودند و بخلاف پيش كه وزير فقط رأى خليفه را به كار مىبست يا عنوان وساطت داشت در كارها استقلال بيشتر يافتند . وزارت در اندلس عنوان وزارت در اندلس همانند دولت عباسى و فاطمى نبود و عهده‌دار امور دولت را غالبا حاجب و گاه وزير يا ذو الوزارتين ميگفتند ، از اينقرار حاجب در دولت اندلس چون بغداد نبود كه تشريفات ديدار خليفه را انجام دهد بلكه در آنجا حاجب بمعنى وزير بود . مؤلف نفح الطيب گويد : " بدوران بنى اميه رسم وزارت در اندلس در ميان گروهى بود كه صاحب دولت ايشانرا براى معاونت و شركت در امور داشت و خاص صحبت خويش ميكرد و از ايشان يكى را بمنصب وزير برميگزيد و عنوان حاجب ميداد و اين مراتب در خاندانهاى معين موروثى بود تا بدوران ملوك طوايف كه شاهان از ايشان